ภาพถ่ายการเดินทาง โดยใช้ช้างเป็นพาหนะ ขึ้นเหนือ (ข้อมูลภาพระบุ ประมาณปี พ.ศ.๒๔๓๘ หรือสมัย ร๕).

ภาพถ่ายการเดินทาง โดยใช้ช้างเป็นพาหนะ ขึ้นเหนือ (ข้อมูลภาพระบุ ประมาณปี พ.ศ.๒๔๓๘ หรือสมัย ร๕).

ข้อมูลภาพระบุว่า การเดินทางจากบางกอก สู่เชียงใหม่ ในสมัยที่ยังไม่มีรถไฟใช้นั้น มักจะเริ่มต้นโดยทางเรือ ล่องไปตามแม่น้ำเจ้าพระยา และสิ้นสุดที่อุตรดิตถ์ หรือบางทีก็ใช้นครสวรรค์ จากนั้นก็ใช้ช้างเป็นพาหนะต่อไปถึงเชียงใหม่..

อ้างถึงหนังสือ A half century among the Siamese and the Lao เขียนโดย ศาสตราจารย์ ดอกเตอร์ แมคกิลวารี มิชชันนารีชาวอเมริกัน ที่เดินทางเข้ามาสยามเพื่อเผยแพร่คริสต์ศาสนาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ศ. ดร. แมคกิลวารี พร้อมคณะมิชชันนารีที่มีโอกาสได้เดินทางจากกรุงเทพฯ ไปเชียงใหม่ ได้บันทึกการเดินทางครั้งหนึ่งว่า ท่านออกเดินทางจากกรุงเทพฯ ในวันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2406 เดินทางด้วยเรือมุ่งสู่ตาก จากนั้นเปลี่ยนมาเดินทางด้วยช้าง และเดินทางถึงเชียงใหม่ในวันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2407 (นับศักราชแบบใหม่) ใช้ระยะเวลาทั้งสิ้น 49 วัน..

โดยคณะมิชชันนารีได้พำนักที่เมืองเชียงใหม่ 10 วัน จากนั้น ศ. ดร. แมคกิลวารี พร้อมคณะมิชชันนารีเดินทางกลับมากรุงเทพฯ ด้วยเรือจากเชียงใหม่ และกลับถึงกรุงเทพฯ ในวันที่ 30 มกราคม ปีเดียวกัน ดังนั้นการเดินทางขากลับด้วยเรืออาจใช้ระยะเวลาประมาณ 13 วัน..

‘ขอนำข้อมูลเส้นทางการเดินทาง มาให้อ่านเพิ่มเติม’

การขนส่งทางน้ำในภาคเหนือ มีแม่น้ำปิงเป็นแม่น้ำสายสำคัญ ซึ่งไหลจากเทือกเขาผีปันน้ำในพื้นที่อำเภอเชียงดาว ผ่านจังหวัดเชียงใหม่ จังหวัดลำพูน ไปบรรจบกับแม่น้ำวังวังที่บ้านปากวัง อำเภอบ้านตาก จังหวัดตาก ผ่านจังหวัดกำแพงเพชร ไปบรรจบกับแม่น้ำน่าน แม่น้ำยมที่ปากน้ำโพ ตำบลแควใหญ่ อำเภอเมือง จังหวัดนครสวรรค์ (แม่น้ำน่านกับแม่น้ำยมบรรจบกันที่อำเภอชาแสง จังหวัดนครสวรรค์) เป็นต้นน้ำแม่น้ำเจ้าพระยา ไหลลงอ่าวไทยที่ปากน้ำ จังหวัดสมุทรปราการ ในอดีตแม่น้ำปิงจึงเป็นเส้นทางการเดินทางระหว่างเมืองเหนือ – เมืองใต้ และเป็นเส้นทางการค้าทางเรือ โดยใช้เวลาขาขึ้นจากกรุงเทพฯ ถึงเชียงใหม่ ประมาณเดือนครึ่งถึงสามเดือน ขาล่องจากเชียงใหม่ถึงกรุงเทพฯ ใช้เวลาประมาณ 15 วัน - 1 เดือน ตามแต่ระดับน้ำในแต่ละฤดูกาล ผ่านแก่งจำนวน 44 แห่ง..

     ในช่วงปี พ.ศ. 2441 รัชกาลที่ 5 โปรดฯ ให้สร้างทางรถไฟสายเหนือ ช่วงแรกถึงปากน้ำโพเมื่อ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2448 การเดินทางและการขนสินค้าจากกรุงเทพฯ ขึ้นเหนือจึงใช้รถไฟจากกรุงเทพฯ ถึงปากน้ำโพ แล้วลงเรือต่อขึ้นเมืองเหนือ ครั้น 1 เมษายน พ.ศ. 2459 ทางรถไฟสายเหนือถึงนครลำปาง จึงขึ้นเชียงใหม่ก็ยังต้องต่อเรือลงตามแม่น้ำวังและแม่น้ำปิง..

     1 เมษายน พ.ศ. 2461 สร้างอุโมงค์ขุนตาลเสร็จ รถไฟสายเหนือขึ้นไปถึงสถานีเชียงใหม่ (คำเมือง “ปลายราง”) เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2464 การเดินทางและการขนส่งสินค้าขึ้น – ล่อง ระหว่างกรุงเทพฯ – เชียงใหม่ ได้ใช้ทางรถไฟมากขึ้น การเดินทางและการค้าทางเรือในสายน้ำแม่ปิงก็เริ่มลดลง...

ข้อมูลอ้างอิง: ศิลปวัฒนธรรม , เว็ปไซด์ sri.cmu.au.th, นิทรรศการฟิล์มกระจก